Macica w 3D?

2018-05-02

Ale w zasadzie dlaczego? Wizualizacja 3D/4D najczęściej kojarzy się z oglądaniem dziecka. W rzeczywistości jej zastosowanie jest znacznie szersze, np. po to, by wykluczyć wady macicy. Szczególnie kiedy są problemy z zajściem w ciążę… lub bolesne miesiączki…

Macica sama w sobie to bardzo ciekawy narząd. Funkcjonuje w rytmie miesięcznym. Zwykle jest malutka, wielkości kobiecej pięści, ale potrafi urosnąć i zmieścić w sobie dziecko, albo czasem dwoje… Jest pojedyncza, jak np. mózg i serce, ale większość ludzkich narządów jest podwójna, np. oczy, ręce, płuca, itd.

Kluczem do zrozumienia wad macicy jest fakt, że ten specyficzny, pojedynczy narząd tworzy się z dwóch symetrycznych narządów nazwanych przewodami Muller’a. Przewody Muller’a zbiegają się w jednym miejscu w zatoce moczowo-płciowej, a potem biegną do góry rozchodząc się na boki. W okresie płodowym łączą się i zlewają ze sobą tworząc górne 2/3 pochwy i macicę oraz parzyste jajowody i jajniki. Trochę to przypomina zasuwanie się zamka błyskawicznego. Zaburzenia w tym procesie prowadzą do powstania przegrody macicy, macicy podwójnej, przegrody w pochwie, itd…

A jak ocena wad macicy wygląda w praktyce?

Tu już jest trudniej. Klasyfikacji wad macicy jest kilka. Klasyfikacji dawniejszych i tych niedawno wymyślonych. W oparciu o rozwój narządu albo o aktualny wygląd. Są też takie, które biorą pod uwagę funkcję macicy i możliwości operacyjnej korekcji. Sytuację komplikuje też fakt, że najczęściej rozpoznanie wady macicy jest związane z diagnostyką niepłodności, a więc trzeba ustalić, czy dana wada ma znaczenie kliniczne.

Ja do opisu wad macicy posługuję się klasyfikacją ESHRE/ESGE z 2013 roku (Hum Reprod. 2013 Aug;28(8):2032-44). Moim zdaniem jest ona najbardziej praktyczna i upraszcza wiele rzeczy. Klasyfikacja została opracowana przez specjalistów z The European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE) i The European Society for Gynaecological Endoscopy (ESGE) podczas prac specjalnej grupy zadaniowej CONUTA (CONgenital UTerine Anomalies).

A jaki związek ma wada macicy z bolesnymi miesiączkami?

Fragment ryciny z pracy Grimbizis o wadach macicy przedstawiający róg szczątkowy (widoczny brak połączenia z główną jamą macicy)

Bolesne miesiączki mają szereg różnych przyczyn. Jedną z nich, najczęściej bardzo rzadką, jest nieprawidłowa budowa macicy. Ale nie każda wada macicy będzie przyczyną bolesnych miesiączek. Takim niezbędnym warunkiem, jest taka nieprawidłowa budowa macicy, która utrudnia odpływ krwi miesiączkowej. Przykładem jest tzw. róg szczątkowy, gdzie jest zamknięta przestrzeń, w której jest tkanka endometrium. W czasie miesiączki, może być przyczyną jej bardzo bolesnego przebiegu. Zawsze należy wziąć pod uwagę wadę macicy, jeśli miesiączki są bardzo bolesne od samego początku. Jest to ważna różnicująca uwaga, w przeciwieństwie do informacji, że bolesne miesiączki pojawiły się później. Dlatego podstawowym elementem diagnostyki bolesnych miesiączek jest ultrasonografia narządu rodnego.

A niepłodność?

W tym temacie problemy można podzielić na dwie główne grupy. Pierwsza dotyczy kłopotów z zapłodnieniem i zagnieżdżeniem zarodka, a druga dotyczy problemów z poronieniami nawykowymi i donoszeniem ciąży. Jest to trochę sztuczny podział, bo nie zawsze w praktyce da się je precyzyjnie rozdzielić.

Prawidłowa budowa jamy macicy jest ważna, ponieważ zapewnia optymalne warunki do implantacji (zagnieżdżenia) się zarodka, a potem do prawidłowego rozwoju i wzrostu dziecka wewnątrz macicy. Dlaczego to jest tak ważne? Jednym z powodów jest fakt, że przegroda macicy jest gorzej ukrwiona niż prawidłowa ściana macicy, a to oznacza, że łożysko umiejscowione w takim miejscu będzie znacznie mniej wydajne (dziecko wtedy gorzej rośnie lub przestaje się rozwijać i obumiera). Inny powód jest prozaiczny i można go porównać do dmuchania balonika. Znacznie łatwiej rozprężyć zwykły balon niż taki z kształtem.

Najprostsze wady to przegrody w macicy, które są spotykane dosyć często. Na szczęście istotnej wielkości przegrody spotyka się już znacznie rzadziej. Istotna wielkość to upraszczając >1cm grubości, a dokładniej >50% grubości ściany macicy (wg ESHRE/ESGE). Korekcja jest prosta i polega na przecięciu przegrody podczas histeroskopii. A jak to wygląda w rzeczywistości? Prawidłowa jama macicy ma kształt trójkąta zwężającego się ku dołowi, a z przegrodą przypomina zwyczajowo rysowane serce (porównaj zdjęcia w galerii).

Te bardziej skomplikowane wady to np. macica całkowicie przegrodzona (jedna macica, dwie jamy) lub macica podwójna (dwie macice, dwie jamy). W takich przypadkach korekcja jest możliwa, ale nie zawsze konieczna. Decyzja prawie zawsze nie jest łatwa ani optymalna i zależy od wielu czynników (m.in. wiek, wielkość wady, plany związane z posiadaniem dzieci, obecność mięśniaków, itd…). Nie ma żadnych rekomendacji w tym zakresie.

Co można jeszcze zobaczyć w 3D?

Prawidłowa jama macicy z prawidłowo ułożoną wkładką wewnątrzmaciczna w środku. Obraz 3D.

Technika trójwymiarowa często jest wykorzystywana do potwierdzenia lub określenia umiejscowienia mięśniaków i polipów w jamie macicy. Takie przykłady również można obejrzeć w galerii.

Z drugiej strony technikę 3D można wykorzystać do potwierdzenia prawidłowego ułożenia wkładki wewnątrzmacicznej w usg. W tej sytuacji celem jest potwierdzenie działania antykoncepcyjnego.


Zapraszam do obejrzenia przykładowych wad macicy, ale również tych o prawidłowej budowie. Są też ciekawostki, jak polipy i wkładki, ale również ciąże. Zapraszam do podzielenia się swoimi pytaniami w komentarzach. Na wszystkie chętnie odpowiem. 🙂

 

Marian Malinowski
Nazywam się Marian Malinowski, jestem położnikiem i ginekologiem. Specjalizuję się w diagnostyce i leczeniu niepłodności, ultrasonografii prenatalnej i ginekologicznej, prowadzeniem ciąż fizjologicznych i patologicznych, antykoncepcji oraz małoinwazyjnym leczeniu operacyjnym. Bardzo zależy mi, by oprócz pomocy medycznej, każda pacjentka czuła się podczas wizyty komfortowo i bezpiecznie.

Opinie pacjentów

Martyna (20 stycznia 2014)

Prowadziłam swoją pierwszą ciążę u dr Malinowskiego w przychodni przyszpitalnej na Inflanckiej. Uważam, że to bardzo dobry lekarz. Zawsze zlecał potrzebne badania, wyczerpująco odpowiadał na wszystkie moje pytania, rozwiewał wątpliwości. Bardzo dokładny podczas badań usg. Szczerze polecam!

Klaudia (10 czerwca 2016)

Zdecydowanie bardzo dobry lekarz, profesjonalnie podchodzący do pracy. Robiliśmy badanie usg i po raz pierwszy usłyszeliśmy dokładnie, co lekarz widzi na ekranie, co oznaczają pomiary. Wszystkie pytania jasno i rzeczowo wyjaśnione. Z wizyty wyszliśmy po dwukrotnym upewnieniu się, że wiemy wszystko i mozemy spać spokojnie.

Marlena (5 stycznia 2016)

Fantastyczny lekarz, fantastyczny człowiek! W pełni profesjonalne i bardzo indywidualne podejście do pacjentki! Każdy problem omawiany w sposób rzeczowy i przejrzysty... do tego anielska cierpliwość! Badanie USG przeprowadzane w sposób bardzo szczegółowy, co niestety jest rzadkością w wielu przypadkach... (polecam również z czystym sumieniem wykonanie badania SonoHSG).

Agata (5 stycznia 2017)

To już moja 3-cia wizyta u dr Mariana Malinowskiego. Za każdym razem jestem pod wrażeniem profesjonalizmu, spokoju, życzliwości i rzetelności pana doktora. Wywiad przeprowadzany jest szczegółowo, ale naturalnie, w  sposób niekrepujący. Doktor wszystko dokładnie wyjaśnia, używając terminologii zrozumiałej dla przeciętnej pacjentki, nie ma "głupich pytań". Cieszę się, że po wielu nieudanych próbach znalazłam w końcu lekarza, któremu można ufać i który jest skuteczny w leczeniu.

Marta (19 marca 2017)

USG ciąży bliźniaczej wykonywała u dr Malinowskiego już dwukrotnie. Doktor zdecydowanie wzbudza zaufanie. Badanie przebiega bez pośpiechu, na bieżąco jest omawiane i dokładnie wyjaśniane. Polecam :)

Edyta (27 marca 2017)

Bardzo dokładny, profesjonalny i rzeczowy lekarz. Wzbudza ogromne zaufanie i zawsze służy swoją wiedzą i doświadczeniem. Prowadząc ciąże u tego doktora czuję, że jesteśmy razem z Maleństwem w naprawdę dobrych rękach. Polecam wizyty u tego lekarza każdej Pani, która wymaga od lekarza reprezentowania najwyższych standardów i opieki w trakcie trwania ciąży.